Het natuurverschijnsel aardbeving komt wereldwijd algemeen voor en zorgt soms voor veel schade en angst. Als de grond plotseling schudt, schrikken mensen en dieren. Alles wat stevig lijkt, gaat ineens bewegen. Dat roept veel vragen op. Wat gebeurt er nu precies tijdens een aardbeving, waarom gebeurt het en wat kun je verwachten?
Zo ontstaat een beving van de aardkorst
De aarde bestaat uit verschillende lagen. De buitenste laag noemen we de aardkorst. Dat is de laag waar mensen, dieren en planten op leven. Die aardkorst is niet uit één stuk, maar bestaat uit een aantal grote platen die steeds een beetje bewegen. Soms schuiven of botsen deze platen tegen elkaar. Dat kost veel kracht. Soms is de spanning zo groot dat de platen plotseling verschuiven. Die plotselinge beweging geeft trillingen. Op deze manier ontstaat een aardbeving. De meeste aardbevingen merk je niet meteen, want die zijn heel zwak. Alleen de sterkste kun je goed voelen en zien aan dingen die omvallen of huizen die beschadigen.
Hoe vaak en waar komen aardbevingen voor
Over de hele wereld gebeuren dagelijks duizenden aardbevingen. Meestal zijn ze zo zwak, dat mensen ze niet voelen. De zwaarste aardbevingen komen vooral voor in gebieden rondom de randen van de aardkorstplaten. Dit zijn bijvoorbeeld landen als Japan, Indonesië, Chili en delen van Amerika. In deze landen zijn aardbevingen algemeen, omdat daar veel platen tegen elkaar drukken of langs elkaar schuiven. In Nederland zijn er maar zelden sterke bevingen. Soms is er een lichte trilling in de provincies Groningen of Limburg. Die ontstaan soms door het winnen van gas of steenkool. Zulke aardbevingen zijn meestal zwak, maar kunnen toch schade aan gebouwen geven.
Schade en gevolgen voor mensen en dieren
Een sterke aardbeving kan veel kapot maken. Gebouwen storten soms in. Bruggen en wegen raken beschadigd. Ook kunnen wegen en spoorlijnen breken of verschuiven. Dat alles maakt wonen en werken na een beving lastig. Mensen kunnen gewond raken of overlijden door vallend puin. Meer gevolgen zijn bijvoorbeeld het uitvallen van stroom, water of telefoonverkeer. Dieren raken soms in paniek of raken hun schuilplaats kwijt. Veel mensen houden na een grote aardbeving lang last van angst. Sommige mensen verliezen hun huis, werk of familie. De meeste schade en problemen ontstaan bij hevige bevingen in drukke steden, waar veel mensen dicht op elkaar wonen.
Wat je kunt doen bij een aardbeving
Als je in een gebied woont waar bevingen voorkomen, is het goed om een aantal dingen te weten. Tijdens een aardbeving is het vaak het veiligst om te gaan schuilen onder een stevige tafel of bureau. Blijf uit de buurt van ramen en losstaande kasten, want die kunnen omvallen. In een flatwoning is het beter om te blijven waar je bent, omdat trappen snel beschadigd raken. Na de beving moet je goed controleren op gaslekken of brand. Buiten is het verstandig om uit de buurt van gebouwen, bomen of stroomkabels te blijven, want daar kan iets vallen. In veel landen oefenen mensen regelmatig wat ze moeten doen als de grond ineens begint te trillen. Zo help je jezelf en anderen veilig te blijven.
Waarom aardbevingen altijd blijven voorkomen
De aarde blijft altijd in beweging. De platen waar de aardkorst uit bestaat, blijven schuiven. Dat komt door warmte en krachten diep uit het binnenste van de aarde. Deze bewegingen zijn heel algemeen en stoppen niet. Omdat de aarde al miljoenen jaren bestaat, weten we dat beving en schokken bij onze planeet horen. Wetenschappers kunnen soms waarschuwen als er verhoogd risico is, maar meestal zijn aardbevingen lastig te voorspellen. Gelukkig worden huizen en gebouwen op sommige plekken steeds sterker gebouwd. Zo leren mensen leven met het risico van aardbevingen.
Veelgestelde vragen over aardbevingen
Hoe weten mensen dat er een aardbeving aankomt? Het is moeilijk om precies te voorspellen wanneer een aardbeving zal gebeuren. Wetenschappers meten wel spanningen in de aardkorst met apparaten, maar een exacte tijd kunnen zij niet geven. Vaak gebeurt een beving plotseling.
Wat moet ik doen als ik een aardbeving voel? Bij een aardbeving is het belangrijk om te schuilen op een veilige plek, zoals onder een stevige tafel. Blijf uit de buurt van ramen en zware meubels. Ga niet de trap af en blijf binnen tot de beving voorbij is.
Waarom zijn er meer aardbevingen in sommige landen? In sommige landen botsen of schuiven aardplaten vaker tegen elkaar. Dat maakt de kans op een aardbeving daar groter. Gebieden bij de randen van aardplaten, zoals Japan, zijn dus gevoeliger voor bevingen.
Kun je een aardbeving voorkomen? Een aardbeving kan niet worden gestopt of voorkomen. Ze horen bij de bewegingen van de aarde. Wel kunnen mensen sterkere huizen bouwen en zichzelf goed voorbereiden.
Wat is naschokken na een beving? Na een grote aardbeving volgen vaak kleine bevingen, die naschokken worden genoemd. Deze naschokken kunnen ook schade geven, maar zijn meestal minder sterk dan de eerste beving.
