De calorische waarde van aardgas geeft aan hoeveel energie er vrijkomt bij het verbranden van een bepaalde hoeveelheid gas. In Nederland wordt die waarde uitgedrukt in megajoule per kubieke meter (MJ/m³) en gebruikt om de hoeveelheid gas die je verbruikt om te rekenen naar een hoeveelheid energie. Dat is precies wat er op je energierekening staat: je betaalt niet voor kubieke meters, maar voor de geleverde energie.
De waarde van aardgas is niet altijd hetzelfde. Gas uit verschillende bronnen heeft een andere samenstelling, en daardoor ook een andere energieinhoud. De correctie die energiebedrijven toepassen via de calorische waarde zorgt ervoor dat iedereen eerlijk betaalt voor de energie die hij of zij werkelijk heeft gebruikt.
Hoe de calorische waarde van aardgas werkt
Je gasmeter meet het volume gas dat door je leidingen stroomt, in kubieke meters. Maar een kubieke meter gas uit het ene veld bevat niet evenveel energie als een kubieke meter uit een ander veld. Aardgas bestaat voornamelijk uit methaan, maar ook andere gassen zoals ethaan, propaan en stikstof zijn aanwezig in wisselende verhoudingen. Hoe meer methaan en zware koolwaterstoffen, hoe hoger de energieinhoud per kubieke meter.
Om toch eerlijk af te rekenen, past je energiebedrijf een correctiefactor toe. Dit werkt als volgt: de gemeten kubieke meters worden vermenigvuldigd met de calorische waarde van het geleverde gas. Het resultaat is het aantal megajoule (energie) dat je daadwerkelijk hebt verbruikt. Dat getal staat vervolgens op je rekening, omgerekend naar kilowattuur (kWh). Eén kilowattuur is gelijk aan 3,6 megajoule.
Typische waarden voor aardgas in Nederland
In Nederland werd jarenlang voornamelijk Gronings aardgas gebruikt. Dit gas staat bekend als laagcalorisch gas (ook wel L-gas of G-gas genoemd) en heeft een calorische waarde van ongeveer 31,65 MJ/m³. Dat is de bovenste verbrandingswaarde (ook wel “bovenwaarde” of Hi-waarde), die standaard wordt gebruikt bij de afrekening.
Importgas uit Noorwegen, Rusland of via LNG-terminals is hoger calorisch (H-gas) en heeft een waarde van ruwweg 38 tot 40 MJ/m³. Nu de productie in Groningen sterk is teruggebracht, wordt in steeds meer regio’s H-gas geleverd of wordt L-gas gemengd met stikstof om de samenstelling stabiel te houden. De calorische waarde van het gas dat bij jou thuis aankomt, varieert daardoor per regio en per tijdstip.
| Gastype | Calorische waarde (bovenwaarde) |
|---|---|
| Laagcalorisch gas (L-gas, Gronings) | ca. 31,65 MJ/m³ |
| Hoogcalorisch gas (H-gas, importgas) | ca. 38 tot 40 MJ/m³ |
Boven- en onderwaarde: wat is het verschil?
Bij de calorische waarde hoor je twee termen: de bovenwaarde (Hi of Hs) en de onderwaarde (Hu). Het verschil zit in de condensatiewarmte van waterdamp. Bij verbranding van gas ontstaat waterdamp. Als die waterdamp ook condenseert en warmte afgeeft, telt die warmte mee in de bovenwaarde. Bij de onderwaarde gebeurt dat niet.
Voor de afrekening van aardgas in Nederland wordt altijd de bovenwaarde gebruikt. Moderne cv-ketels met een hoog rendement (HR-ketels) zijn in staat om ook een deel van die condensatiewarmte te benutten. Technisch gezien hebben ze daardoor een rendement van meer dan 100% ten opzichte van de onderwaarde. Dat klinkt vreemd, maar het klopt gewoon: ze halen energie uit warmte die andere ketels laten ontsnappen.
Waar je de actuele calorische waarde kunt vinden
De calorische waarde van het gas dat bij jou thuis wordt geleverd, wordt maandelijks vastgesteld per regio. Netbeheerders meten de gassamenstelling continu en publiceren de gemiddelde calorische waarden per maand. Via de website MijnEnergieData.nl kun je deze waarden downloaden per netbeheerder en per periode. Dit zijn de officiële cijfers die energiebedrijven ook gebruiken voor de afrekening op je jaarrekening.
Op je energierekening staat de calorische waarde (of conversiefactor) soms vermeld als een getal rond de 35 of 40 MJ/m³, afhankelijk van jouw regio en het geleverde gastype. Als je twijfelt of de omrekening op je rekening klopt, kun je zelf controleren: deel het aantal afgerekende kilowattuur door de opgegeven calorische waarde (na omrekening naar kWh/m³) en vergelijk dat met je meterstand.
Rekenvoorbeeld: van kubieke meters naar kilowattuur
Stel: je gasmeter geeft een verbruik aan van 1.000 m³. De calorische waarde voor jouw regio is dat jaar 31,65 MJ/m³. Dan geldt:
- 1.000 m³ × 31,65 MJ/m³ = 31.650 MJ
- 31.650 MJ ÷ 3,6 = 8.792 kWh
Je betaalt dus voor afgerond 8.792 kWh aan energie, niet voor de 1.000 kubieke meter op zich. Als jouw buurman hetzelfde volume afneemt maar uit een regio met hoogcalorisch gas (bijvoorbeeld 40 MJ/m³), betaalt hij voor 11.111 kWh bij hetzelfde metervolume. Dat verschil verklaart waarom de calorische waarde zo belangrijk is voor een eerlijke afrekening.
Controleer bij je jaarrekening altijd of de calorische waarde die je energiebedrijf gebruikt overeenkomt met de officiële maandwaarden van jouw netbeheerder. Klopt er iets niet? Neem dan contact op met je leverancier en vraag om een onderbouwing. De officiële waarden zijn openbaar beschikbaar en bieden een goede basis voor die controle.
