Aardgas wordt in Nederland vooral gebruikt voor verwarming, koken en het opwekken van elektriciteit. Thuis merk je dat het duidelijkst: de cv-ketel, de kookplaat en de warmwaterboiler draaien bij de meeste huishoudens op aardgas. Maar ook de industrie, de landbouw en elektriciteitscentrales verbruiken grote hoeveelheden gas.
Waar wordt aardgas voor gebruikt in huis?
De meeste woningen in Nederland zijn aangesloten op het gasnet. Dat gas dient voor drie hoofddoelen: ruimteverwarming, warm water en koken. De cv-ketel is verreweg de grootste verbruiker. Die verwarmt niet alleen de kamers, maar ook het water voor de douche en de kranen. Een gemiddeld huishouden gebruikt naar schatting zo’n 1.200 tot 1.800 kubieke meter aardgas per jaar (richtlijn 2024), afhankelijk van de grootte van de woning en de isolatiegraad.
Koken op gas is efficiënt: het fornuis reageert direct op meer of minder vlam, wat koks waarderen. Toch kiezen steeds meer huishoudens voor inductie, mede omdat de overheid aansluiting van nieuwbouw op aardgas al heeft stopgezet. Bestaande woningen zijn nog grotendeels gasgestookt, maar de warmtepomp wint terrein als alternatief voor de cv-ketel.
Gebruik van aardgas in de industrie
De industrie is een van de grootste verbruikers van aardgas. Bedrijven gebruiken het op twee manieren: als brandstof om ovens, drooginstallaties en stoomketels aan te drijven, en als grondstof voor de productie van andere stoffen. Bij de chemische industrie is dat tweede gebruik groot: aardgas dient als basismateriaal voor kunstmest (via ammoniak), plastics en andere chemicaliën.
Voedingsmiddelenbedrijven, papierfabrieken en glasproducenten zijn voorbeelden van sectoren die veel aardgas nodig hebben voor hoge procestemperaturen. Die temperaturen zijn lastig te halen met elektriciteit, wat de overstap naar gasvrije productie voor de industrie ingewikkelder maakt dan voor huishoudens.
Elektriciteitsopwekking en energiebalans
Gascentrales wekken elektriciteit op door gas te verbranden in een turbine. Nederland gebruikt gascentrales ook als buffer: op momenten dat zon en wind weinig leveren, springen de gascentrales bij. Dat maakt gas een flexibele schakel in het elektriciteitsnet. Naarmate er meer hernieuwbare energie beschikbaar komt, neemt de rol van gas in de energiemix langzaam af, maar de centrale staat voor periodes met weinig wind nog steeds aan.
Aardgas in de glastuinbouw
De Nederlandse glastuinbouw is een aparte, grote verbruiker. Kassen worden verwarmd met aardgas, en de CO2 die vrijkomt bij verbranding wordt in de kas geleid om plantengroei te stimuleren. Tomaten, paprika’s en bloemen groeien daardoor sneller. De sector werkt aan alternatieven zoals geothermie (aardwarmte) en restwarmte van industrie, maar gas speelt voorlopig nog een grote rol.
Transport: aardgas als brandstof voor voertuigen
Aardgas wordt ook als transportbrandstof gebruikt, vooral in de vorm van CNG (gecomprimeerd aardgas) of LNG (vloeibaar aardgas). Bussen, vrachtwagens en sommige personenauto’s rijden hierop. LNG is vooral interessant voor de lange afstand: vrachtwagens kunnen er verder mee dan met CNG, en het stoot minder fijnstof uit dan diesel. Toch is het marktaandeel van aardgas als voertuigbrandstof in Nederland beperkt.
Overzicht: de belangrijkste toepassingen
- Ruimteverwarming via cv-ketel (woningen, kantoren, scholen)
- Warm water voor douche en kranen
- Koken op gaskookplaat
- Procesverwarming in de industrie (ovens, stoom, drogers)
- Grondstof voor kunstmest en chemicaliën
- Elektriciteitsopwekking in gascentrales
- Verwarming van kassen in de glastuinbouw
- Brandstof voor bussen en vrachtwagens (CNG/LNG)
Waarom aardgas wordt afgebouwd
Aardgas verbrandt relatief schoon vergeleken met kolen of olie, maar het stoot nog steeds CO2 uit. Bovendien komt bij winning en transport methaan vrij, een broeikasgas dat sterker is dan CO2. Nederland heeft besloten de gaswinning in Groningen stop te zetten vanwege aardbevingsproblematiek, en importeert gas nu uit onder andere Noorwegen en via LNG-terminals. De langetermijnkoers is duidelijk: minder gas, meer elektriciteit uit zon, wind en aardwarmte. Dat verandert niet van de ene op de andere dag, maar de richting staat vast.
Aardgas is dus tegelijk een alledaags product in uw keuken en een industriële basisgrondstof. Wie weet waarvoor het wordt ingezet, begrijpt meteen ook waarom de energietransitie zo veel sectoren tegelijk raakt en waarom die overgang tijd en alternatieven vraagt.
