Er bestaat maar één stof die waterstof heet, maar er zijn meerdere soorten waterstof onderscheiden op basis van hoe het gemaakt wordt. Die productiemethode bepaalt hoe schoon of hoe vervuilend waterstof is. Om het overzichtelijk te houden, gebruikt de industrie een kleurensysteem: van grijs en blauw tot groen en roze. Hieronder vind je alle soorten op een rij, met wat ze precies betekenen.
Waarom soorten waterstof een kleur krijgen
Waterstof (H2) is zelf altijd een kleurloos gas. De kleurnamen zijn geen officiële wetenschappelijke termen, maar handige labels die in de energiesector zijn ontstaan om snel te laten zien hoe een partij waterstof geproduceerd is. De kleur zegt dus niets over het gas zelf, maar alles over de CO2-uitstoot die bij de productie vrijkomt. Hoe donkerder de kleur in het spectrum, hoe meer fossiele brandstoffen erbij betrokken zijn.
Grijs waterstof: de meest gebruikte soort
Grijs waterstof is op dit moment de meest geproduceerde soort wereldwijd. Het wordt gemaakt via een proces dat stoomreforming heet: aardgas (methaan) wordt bij hoge temperatuur gecombineerd met stoom, waardoor waterstof vrijkomt. Het probleem is dat daarbij ook veel CO2 vrijkomt, die gewoon in de lucht terechtkomt. Grijs waterstof is goedkoop te produceren, maar draagt wel bij aan de uitstoot van broeikasgassen.
Blauw waterstof: grijs met afvang
Blauw waterstof wordt op dezelfde manier gemaakt als grijze, dus ook via stoomreforming van aardgas. Het verschil is dat de CO2 die vrijkomt niet de lucht ingaat, maar wordt afgevangen en opgeslagen onder de grond. Dit heet koolstofafvang en -opslag (CCS). In theorie is blauw waterstof daardoor een stuk schoner. In de praktijk is de discussie nog gaande: de afvang is nooit honderd procent effectief, en er komt alsnog wat CO2 vrij. Blauw waterstof wordt door sommigen gezien als een overgangsstap, door anderen als een halve maatregel.
Groen waterstof: de schoonste soort
Groen waterstof wordt gemaakt via elektrolyse: water wordt met behulp van elektriciteit gesplitst in waterstof en zuurstof. Als die elektriciteit afkomstig is van wind, zon of een andere hernieuwbare bron, komt er bij de productie geen CO2 vrij. Dit maakt groen waterstof de schoonste soort. Het nadeel is de kostprijs: groen waterstof is aanzienlijk duurder dan grijs of blauw, vooral omdat groene stroom en elektrolysers nog relatief duur zijn. Naar verwachting worden de kosten de komende jaren lager naarmate de technologie opschaalt.
Andere kleuren: roze, turquoise, geel en zwart
Naast grijs, blauw en groen zijn er nog een paar andere soorten die minder vaak voorkomen, maar wel deel uitmaken van het kleurenpalet.
- Roze waterstof wordt gemaakt via elektrolyse, net als groen, maar met elektriciteit uit kernenergie. Of dit als “schoon” geldt, hangt af van hoe je kernenergie beoordeelt: geen CO2-uitstoot, maar wel kernafval.
- Turquoise waterstof ontstaat via een proces dat pyrolyse heet: methaan wordt bij hoge temperatuur gesplitst in waterstof en vaste koolstof (roet). De koolstof komt niet als CO2 in de lucht, maar als een vaste stof die opgeslagen of hergebruikt kan worden. De technologie staat nog in de kinderschoenen.
- Geel waterstof is een minder gebruikte term voor waterstof gemaakt via elektrolyse met elektriciteit uit het gewone stroomnet, dus een mix van schone en fossiele bronnen. Hoe schoon dit is, hangt af van de energiemix van dat net.
- Zwart of bruin waterstof wordt gemaakt uit steenkool. Dit is de meest vervuilende soort, omdat er veel CO2 vrijkomt en er ook nog eens een fossiele brandstof voor nodig is.
Overzicht: soorten waterstof vergeleken
| Kleur | Productiemethode | CO2-uitstoot |
|---|---|---|
| Grijs | Stoomreforming van aardgas | Hoog |
| Blauw | Stoomreforming + CO2-afvang | Laag tot matig |
| Groen | Elektrolyse met groene stroom | Geen |
| Roze | Elektrolyse met kernstroom | Geen (wel kernafval) |
| Turquoise | Pyrolyse van methaan | Geen CO2, wel vaste koolstof |
| Geel | Elektrolyse met netspanning | Afhankelijk van energiemix |
| Zwart/bruin | Vergassing van steenkool | Zeer hoog |
Welke soort waterstof telt als duurzaam?
In de Europese wetgeving en het Nederlandse klimaatbeleid geldt groen waterstof als de gewenste standaard voor de energietransitie. Blauw waterstof wordt soms geaccepteerd als tussenstap, maar alleen als de CO2-afvang aantoonbaar goed werkt. Grijs, zwart en bruin waterstof passen niet in een duurzame energievisie. Roze waterstof staat nog ter discussie, afhankelijk van hoe landen kernenergie meewegen in hun klimaatdoelen.
Het kleurensysteem helpt je snel onderscheid maken, maar het is goed om te weten dat de labels niet wettelijk vastgelegd zijn. Twee partijen kunnen “blauw” net iets anders definiëren. Vraag bij twijfel altijd naar de productiemethode en de effectiviteit van eventuele CO2-afvang, zodat je een eerlijk beeld krijgt van hoe schoon een specifieke soort waterstof werkelijk is.
