Aardgas zelf is niet direct giftig, maar het brengt wel degelijk gevaarlijke risico’s met zich mee. Het gas kan bij onvolledige verbranding het dodelijk giftige koolmonoxide produceren, en bij een hoge concentratie in een ruimte kan het verstikking veroorzaken. Begrijpen hoe die gevaren ontstaan, helpt je thuis veilig met aardgas om te gaan.
Wat zit er in aardgas?
Aardgas bestaat voor het grootste deel uit methaan, aangevuld met kleine hoeveelheden andere gassen zoals ethaan en propaan. Methaan op zich is niet giftig: als je het inademt, schaadt het je lichaam niet direct. Toch is aardgas niet zonder risico, om twee belangrijke redenen: verstikking en verbranding.
Bij een gaslek in een afgesloten ruimte verdringt het methaan de zuurstof in de lucht. Zodra de zuurstofconcentratie te laag wordt, raak je bewusteloos en kan je uiteindelijk stikken. Dat merk je soms pas als het bijna te laat is, want methaan is reuk- en kleurloos. Gasleveranciers voegen daarom een kunstmatige geurstof toe (merkaptaan) zodat je een lek ruikt als de typische “gaslucht”.
Is aardgas giftig via koolmonoxide?
Dit is het echte gevaar. Koolmonoxide (CO) is een kleur- en reukloos gas dat ontstaat wanneer aardgas onvolledig verbrandt. Dat gebeurt als er te weinig zuurstof is bij de verbranding, bijvoorbeeld bij een slecht afgestelde cv-ketel, een verstopte schoorsteen of een toestel dat niet goed wordt onderhouden.
Koolmonoxide is wel degelijk giftig. Het bindt zich aan hemoglobine in je bloed, waardoor je bloed geen zuurstof meer kan vervoeren. Al bij lage concentraties krijg je hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid. Bij hogere concentraties kun je binnen enkele minuten bewusteloos raken en overlijden. Elk jaar sterven in Nederland mensen aan koolmonoxidevergiftiging, en een veelvoud daarvan raakt gewond of moet naar het ziekenhuis.
Het gevaarlijke is dat de symptomen lijken op een griep of vermoeidheid. Mensen verbinden de klachten niet altijd aan CO, zeker niet als ze thuis zijn en de ketel gewoon lijkt te werken.
Wanneer is het risico het grootst?
Niet elke situatie met aardgas is even gevaarlijk. De risico’s lopen op bij deze omstandigheden:
- Een cv-ketel, geiser of gaskachel die niet of nauwelijks wordt onderhouden
- Slechte ventilatie in de ruimte waar het gastoestel staat
- Een verstopte of beschadigde afvoerpijp of schoorsteen
- Gastoestellen die voor binnenshuis gebruik zijn maar buiten de specificaties worden gebruikt
- Oudere toestellen zonder moderne beveiliging
In goed geventileerde ruimtes met goed onderhouden toestellen is het risico op koolmonoxide klein. Het probleem ontstaat vooral in combinatie: een slecht toestel én weinig luchtverversing.
Hoe bescherm je jezelf?
De meest directe bescherming is een koolmonoxidemelder. Dit apparaat geeft een alarm zodra de CO-concentratie in huis te hoog wordt, vaak voordat jij er zelf iets van merkt. Je hangt hem bij voorkeur in de slaapkamer en in de ruimte waar de cv-ketel staat.
Laat je cv-ketel minimaal eens per jaar controleren door een erkend installateur. Die controleert de verbranding, de afvoer en de dichtheid van aansluitingen. Dat is niet alleen verstandig voor de veiligheid, maar bij veel woningen ook verplicht bij huur of verhuur.
Ruik je gas? Open dan ramen en deuren, gebruik geen elektrische apparaten of schakelaars (die kunnen een vonk veroorzaken), verlaat de woning en bel 112 of de gaslekkage-lijn van de netbeheerder. Probeer het lek nooit zelf te repareren.
Kort samengevat: aardgas zelf is niet giftig, maar de bijproducten en gevolgen van een gaslek of slechte verbranding kunnen dat wel zijn. Een werkende CO-melder en jaarlijks onderhoud van je gastoestellen zijn de twee eenvoudigste maatregelen die het risico sterk verkleinen.
