Propaan en aardgas leveren beide warmte en kunnen elkaar in veel situaties vervangen, maar ze zijn niet hetzelfde. Het grootste praktische verschil: aardgas komt via een vast leidingnet, propaan sla je op in een tank of fles. Voor wie niet op het aardgasnet is aangesloten, is propaan de meest gebruikte vervanger. Maar er zijn meer verschillen die bepalen welke brandstof voor jou de betere keuze is.
Propaan vs aardgas: energiewaarde en omrekening
Propaan heeft een hogere energiewaarde per volume-eenheid dan aardgas. Concreet: 1 liter propaan staat gelijk aan 0,73 m³ aardgas. Andersom geldt dat 1 m³ aardgas overeenkomt met 1,35 liter propaan. Die omrekenfactor is handig als je een apparaat dat op aardgas is afgesteld, wil gebruiken op propaan, of andersom.
In de praktijk betekent dit dat je minder propaan nodig hebt om dezelfde hoeveelheid energie te leveren als aardgas. Je verbruikt dus in liters minder, maar propaan is per liter ook duurder dan aardgas per m³. Of het goedkoper uitvalt, hangt af van de actuele prijzen en je verbruik.
Beschikbaarheid: leidingnet of eigen tank
Aardgas is beschikbaar via het nationale gasnet. Woon je in een stad of dorp met een aansluiting, dan hoef je nergens extra aan te denken. Propaan werkt zonder leidingnet: het gas wordt vloeibaar opgeslagen in een bovengrondse of ondergrondse tank op je eigen terrein, of in losse flessen. Dit maakt propaan geschikt voor landelijke gebieden, vakantiewoningen of bedrijven die ver van het aardgasnet liggen.
Een propaantank laten plaatsen en vullen vraagt om een goede logistiek: je hebt een leverancier nodig die de tank op tijd bijvult. Raakt de tank leeg, dan valt de verwarming uit. Bij aardgas heb je dat risico niet, zolang het leidingnet functioneert.
Branders en apparaten: niet zomaar uitwisselbaar
Aardgas en propaan hebben een verschillende verbrandingsdruk en samenstelling. Een ketel of fornuis afgesteld op aardgas werkt niet zomaar op propaan, en andersom. Je hebt dan een omschakelset of een andere brander nodig. Bij veel verwarmingsketels en gasfornuizen is dit mogelijk, maar laat het altijd uitvoeren door een erkend installateur. Zelf ombouwen is onveilig en in strijd met de regels.
Er zijn ook apparaten die speciaal voor propaan zijn gebouwd, zoals buitenbarbecues, campingkooktoestellen en mobiele heaters. Die zijn direct op propaanflessen aan te sluiten en vereisen geen ombouw.
Kosten vergeleken
Aardgas is in Nederland traditioneel goedkoper per kWh dan propaan, mede doordat het via een bestaand leidingnet wordt geleverd zonder extra logistieke kosten. Propaan brengt extra kosten met zich mee: de huur of aanschaf van een tank, de bezorgkosten van de leverancier en een hogere prijs per liter. De totale kosten hangen sterk af van je verbruik en de contractvorm met de leverancier.
Voor wie geen keuze heeft, omdat er geen aardgasaansluiting is, is propaan een goede oplossing. Voor wie wél op het aardgasnet zit, is overstappen naar propaan financieel zelden voordelig. Het omgekeerde, van propaan naar een warmtepomp of all-electric, is voor veel huishoudens buiten het gasnet juist een serieuze overweging geworden.
Veiligheid: propaan is zwaarder dan lucht
Een belangrijk verschil dat veel mensen niet weten: propaan is zwaarder dan lucht. Als er gas ontsnapt, zakt propaan naar de vloer en kan het zich ophopen in kelders of lage ruimtes. Aardgas (methaan) is lichter dan lucht en stijgt op, waardoor het bij lekkage sneller verdwijnt via ventilatieopeningen. Dit maakt propaan iets risicovoller bij lekkage binnenshuis. Goede ventilatie, een goed onderhouden installatie en een gaskeurmerk zijn bij propaan extra belangrijk.
Wanneer kies je voor propaan, wanneer voor aardgas?
- Geen aardgasaansluiting? Propaan is de meest logische keuze als je wilt blijven koken of verwarmen op gas.
- Wel een aansluiting? Blijf dan op aardgas; overstappen naar propaan is duurder en omslachtiger.
- Tijdelijk gebruik of buitenlocatie? Propaan in flessen is flexibel en makkelijk te verplaatsen.
- Groot jaarverbruik in een afgelegen woning? Een vaste propaantank is dan praktischer dan losse flessen.
Het verschil tussen propaan en aardgas zit hem dus niet in gevaar of kwaliteit van de warmte, maar in hoe het gas bij je komt, wat het kost en hoe je installatie is afgesteld. Weet je dat je op propaan overstapt, zorg dan dat een erkend installateur je apparaten omschakelt en dat je tank regelmatig wordt gecontroleerd.
